Nickerie.Net Special, woensdag 08 juni 2005  

Marco van Basten: een coach met meedogenloze trekjes
Geen compromissen om anderen tevreden te stellen

door Paul Onkenhout

HELSINKI - In zijn nog korte bewind manifesteert Marco van Basten zich steeds meer als een compromisloze leider. Hij zorgt voor de duidelijkheid waar het in het poldermodel van zijn voorganger Dick Advocaat zo vaak aan ontbrak.

Marco  van Basten: 1. in zijn huidige functie als coach van het Nederlandse Eftal (linksboven), 2. als voetballer in een duel met de Duitser Kohler, 3. samen met Cruijff bespreking van de wedstrijd Ajax - Inter Milan (2002)

Prettige vakantie, zei de jonge bondscoach zaterdagavond in de kleedkamer tegen de jonge voetballer die voor de tweede maal in de kwalificatiereeks een gele kaart had gekregen en dus een schorsing opliep voor het duel met Finland. Meer niet. Rafael van der Vaart kreeg nog een handdruk van Marco van Basten en dat was het dan.

Afstandelijk en professioneel voert Van Basten zijn beleid bij Oranje uit. Hij is geen man van intieme gebaren, woorden van troost of persoonlijke gesprekken op hotelkamers waarin hij zijn beslissingen omstandig uitlegt.

De manier waarop hij zondag Mark van Bommel de wacht aanzegde, staat niet op zichzelf. Van Basten is een coach met meedogenloze trekjes en lijkt daardoor meer op bijvoorbeeld Co Adriaanse en Ton Boot dan op Johan Cruijff, de man wiens gedachtegoed hij deelt en door wie hij zich laat adviseren.

Voordat de technische staf besloot Van Bommel uit de selectie te zetten, werd Cruijff niet geraadpleegd. Dat was ook niet nodig. Als analyticus van Champions League-wedstrijden bij de NOS heeft Cruijff zijn standpunt over Van Bommel meermalen duidelijk gemaakt.

Interessanter dan de motivatie van Van Basten om zo bruusk in te grijpen, tot grote verrassing van de andere spelers overigens, is dát hij het heeft gedaan. Het zegt meer over de bondscoach dan over Van Bommel. En het doet denken aan Van Basten als voetballer. Opgegroeid in de eredivisie en gehard in de Italiaanse Serie A en bij het Nederlands elftal (Michels!), nam hij uitgebreid kennis van het wetboek van de topsport.

Als voetballer was Van Basten even hard voor zichzelf als voor zijn ploeggenoten of tegenstanders. Opzienbarend (en later legendarisch) was zijn uitspraak dat hij het de gewoonste zaak van de wereld vond dat zijn vriendin na een wedstrijd zijn tas droeg. Hij had gevoetbald, zij niet.

Zo voetballer, zo coach? Feit is dat hij, in zijn korte bewind, voor de duidelijkheid heeft gezorgd waar het in het poldermodel van Dick Advocaat zo vaak aan ontbrak. Van Basten sluit geen compromissen om anderen (spelers, media) tevreden te stellen. Het had er alle schijn van dat Advocaat die verleiding niet kon weerstaan, met alle gevolgen vandien.

Voordat hij aantrad als bondscoach liet Van Basten zich samen met assistent Van ‘t Schip urenlang informeren door Advocaat. Van hem kreeg hij de raad hard in te grijpen als dat nodig was en beslissingen niet uit te stellen. Ook dat heeft hem als coach gevormd.

Wie niet voldoet, valt af en krijgt onomwonden te horen wat de motivatie is. Wie daar niet tegen bestand is, heeft pech gehad. ‘Spelers moeten de dingen doen die wij van ze verlangen, ongeacht hoe ze heten’, zei hij maandag in Noordwijk op een persconferentie waarin hij, zonder dat het vermoedelijk zijn bedoeling was, zijn geloofsbrieven als coach openlijker dan ooit tevoren toonde.

De tweede zin was al net zo veelzeggend: ‘En als het ons niet bevalt, grijpen we in.’ Eerder zei hij: ‘Als één speler zijn taken in het veld verwaarloost, komt een ploeg in de problemen. Wij moeten de eenheid van het team bewaken. En niets anders.’

Net zo opvallend was het dat hij zei dat de ingreep hem geen enkele moeite had gekost en hem geen gewetensbezwaren had bezorgd. Dat hij, om Van Bommel een vernedering te besparen, niet koos voor een tussenoplossing – wel in de selectie voor de wedstrijd tegen Finland, maar in Helsinki op de reservebank – typeert hem eveneens.

Advocaat zou het zonder twijfel hebben gedaan, maar Van Basten manifesteert zich als een compromisloze leider die boven alle partijen staat en het individuele belang ondergeschikt maakt aan het ploegbelang.

Nog een veelzeggend voorbeeld. Zaterdag in Rotterdam in de wedstrijd tegen Roemenië had Van Basten al besloten Van Bommel te wisselen, maar hij wachtte daarmee tot de vijfde minuut van de tweede helft, om de tegenstander te verrassen en de Roemenen de kans te ontnemen rustig op de nieuwe situatie te anticiperen.

Dinsdag zei een andere voormalige (assistent-)bondscoach, Willem van Hanegem, in het Algemeen Dagblad dat hij dat ‘raar’ vond en ‘een beetje vernederend’. Van Bommel zal het zonder twijfelen als een vernedering hebben opgevat, maar Van Basten koos op dat moment vol overtuiging voor het elftal, niet voor het individu.

De korte telefonische discussie met Van Bommel besloot hij zondag met de mededeling dat hij begreep dat de speler teleurgesteld was, maar dat hij nou eenmaal de beslissingen neemt en voor de resultaten verantwoordelijk wordt gesteld. Er valt niets tegen in te brengen.

Kluivert, Seedorf, Davids, Van Bommel, ze weten inmiddels dat de bondscoach zonder aanziens des persoons en immuun voor reputaties zijn koers volgt. Zelfs een speler als Van Nistelrooij moet op zijn tellen gaan passen.

De waarschuwingen van Van Basten zijn niet mis te verstaan en eventuele opwinding laat hem volkomen koud. Na een lange periode waarin het individu het collectief geregeld dwarsboomde, kan Oranje die vorm van leiderschap goed gebruiken.

WWW.NICKERIE.NET

E-mail: info@nickerie.net

Copyright © 2005. All rights reserved.

Designed by Galactica's Graphics